Kritik – Lindow

Ein seltenes Klangerlebnis erwartet die inzwischen 60 Zuhörer in der katholischen Kirche,   wo Eremit Pater Jürgen Knobel seine Gäste begrüßt, die ihn im Licht der Kerzen nur vage sehen können. Auch dass er die Wände gerade gestrichen hat, bleibt im Dunkeln-selbst die Kerzen werden gelöscht, Dunkelheit breitet sich aus. „Licht aus- Lied an“, so der Konzerttitel.

Nomen est Omen -die blinde Pianistin Ster Paschke sitzt am Klavier, und spielt ihre Kompositionen, begleitet von Bassbariton Martin Schubach und Rezitatorin Andrea-Martina Reichel.

Ein Programm bei dem es um Licht und Schatten geht- mit Rezitationen aus dem Höhlengleichnis Platons, Liedern aus Schuberts Winterreise, einer Händel Arie, einer Bachkantate und Roger Waters “Dunkelheit“. Ein völlig neues Kunsterlebnis tut sich auf.

Die Stimmen hallen in der Kirche- stehen für sich, kein Bild lenkt vom Klang ab. Da wird Musik zur archaischen Urgewalt: mystisch, machtvoll, majestätisch.

„Ich hätte noch länger zuhören mögen“ gesteht der Hausherr am Ende und spricht damit den anderen Gästen aus der Seele, die nun noch ins Gemeindehaus gehen können-zur multimedialen Andacht.

 

Regine Buddeke

Märkische Allgemeine Zeitung 8.6.2015

Advertisements

Recensie/Review – Concert Nieuws (in Dutch)

Recensie: Stef Bos en Ster | In die donker***
Arenbergschouwburg Antwerpen
donderdag 19 april 2012

Recensie:

Meestal is het geen goed teken wanneer we als verslaggever languit onderuitgezakt
met onze ogen toe in de rode, pluche zetels van het theater liggen tijdens een
optreden, maar dit keer was het perfect wat er van het publiek verwacht werd. De
Arenbergschouwburg was namelijk volledig in duisternis gehuld toen Ster, een
blinde, Zuid-Afrikaanse pianiste/componiste, zich achter de piano begaf om haar
eigen composities te brengen. Tussen die verschillende nummers was er dan nog
Stef Bos die enkele van zijn gedichten en mijmeringen bracht. De combinatie van
deze talenten met het opzet van een voorstelling in het donker, leverde een unieke
ervaring op die in al haar klanken rust uitstraalde.
Het was verbazend hoe de waarneming van een concert verandert wanneer alle
visuele prikkels plots verdwijnen. “In die donker“ nam de luisteraar dan ook mee in
die donkere wereld van de blind geboren pianiste Ster. Ontdaan van een overvloed
aan kleuren, bewegingen en flitsen, werd je op natuurlijke wijze verplicht om
geconcentreerder te luisteren naar de klanken die het theater boden. Spontaan
vielen de ogen dicht, kwam er een rust over ons heen en werd de muziek intenser
ervaren.
Ster bracht haar eigen composities die ze op virtuoze wijze speelde. De muziek was
afwisselend: de ene moment erg rustig en dan weer erg intens. En tussen de
verschillende pianostukken door, was er de verteller Stef Bos die gedichten en
gedachten de zaal in stuurde. Opvallend hierbij was de timing. Stef Bos koos er
bewust voor om direct na de laatste noot van Ster zijn voordracht te beginnen en
geen tijd te laten voor applaus. Dit maakte dat de stilte en rust die al vanaf het begin
werden opgebouwd op geen enkel moment in de voorstelling werden gebroken.
Zelden hebben we een theater zo “volledig tot rust gekomen“ verlaten. We merkten
ook dat de mensen niet zoals gewoonlijk de zaal uitstormden richting vestiaire toen
het zaallicht terug aanging. Heel wat luisteraars kozen er blijkbaar bewust voor om
de rust van het concert nog even bij te houden en zich pas terug in de wereld van
stress en tijdnood te gooien wanneer ze er klaar voor waren.

by Sascha Siereveld

Review AD Rotterdam (in Dutch)

Theaterpubliek even blind in het donker bij Stef Bos
Maandag, 23 april 2012 / pagina 5
CAPELLE AAN DEN IJSSEL

De voorstelling In Die Donker, van Stef Bos en de blinde Zuid-Afrikaanse pianiste Ster, was zaterdag een bijzondere ervaring: de zaal bleef pikdonker. Voor Astrid van der Waard is het normaal om het podium niet te zien, zij ziet nog maar 5 procent. Als je visueel niets mankeert, is een bezoek aan het Isala theater in Capelle aan den IJssel een eitje. Je arriveert zelfstandig en kijkt waar de rij het kortst is om iets te drinken te bestellen. Maar voor de 57-jarige Astrid ligt dat anders. Een gezwel op de kruising van de oogzenuwen ontnam 95 procent van haar zichtvermogen. ,,Ik zie alleen gele stippen en zwarte gaten.” Omdat kijken erg vermoeiend is, doet ze haar ogen vaak lekker dicht. Luisteren kost haar minder energie. Ook zonder te iets te zien, voelt ze sfeer van het theater. Haar voeten schuifelen over het dikke tapijt in de richting van de grote zaal. Met het licht nog aan vertelt Stef Bos in de grote zaal over zijn Zuid-Afrikaanse schoonzus Ster. De pianiste en componiste werd zonder oogballen geboren en ziet letterlijk alleen zwart. Zodra Ster het podium opkomt en een toets aanslaat op de vleugel, doven de lichten. Het is stil, mensen proberen hun ogen te laten wennen aan het donker. Alleen de nooduitgangen verspreiden een vage groene waas. Sommige bezoekers geven zich, net als Astrid, direct over aan de zintuigelijke sensatie in het donker. Anderen schuiven nog onrustig op hun stoel. De muziek lijkt heel dichtbij, oren staan gespannen. Het simpele kuchje van een achterbuurman verstoort de concentratie. Dan klinkt de stem van Stef Bos, hij draagt gedichten voor. Automatisch zoeken ogen in de richting van het podium. Waar in dat zwarte gat zal hij staan? Na vier nummers staan drie bezoekers op. Astrid hoort ook dat er mensen weglopen en fluistert: ,,Zouden ze naar toilet moeten of zijn ze bang in het donker?” Dan draait ze haar hoofd weer naar het geluid en sluit haar ogen. Ze geniet, even hoeft ze niet haar best te doen iets wél te zien. Als na het laatste gedicht op pianomuziek de lichten langzaam aangaan, draait Ster zich om in de richting van het publiek. Wie iets kan zien, ziet een knappe blonde vrouw met een zwarte bril op. Op haar beurt hoort zij het harde applaus.

JITSKE-SOPHIE VENEMA

(c) 2012 alle rechten voorbehouden

Daily Maverick and iMaverick – Monday, 30 Jan. 2012

From creative advertising to neurotic music videos, our eyes and ears are bombarded with lyrical, sugar-coated commercial sounds. Fuelled with performers’ egos and wrapped up in prodigal pictures and packaging, it’s all about production. But rejoice, purists, there may finally be a way back to the essence of things. It’s time to switch off the lights and listen to Ster. [read the full article as a pdf or scroll down to read the text…]

By EMILY GAMBADE

article in iMaverick

Today standing out is less about one handling one’s craft than it is about being able to trigger as many audience’s senses as possible. Spark up a holistic sensory experience and you may be a winner – strong visuals, atmospheric soundtracks, punchy slogans, an invasion of super productions, egotistic mixtures of sounds and pictures, and, as a bonus, the performer’s private life thrown to the hungry-as-a-lion audience; it sometimes makes for good entertainment, but the essence of art… Is mostly lost.

Mixing music with images and images with music is not always a disaster. David Lynch, known to be peculiar with his soundtracks said in ShortList, a British magazine, “Music is such a powerful part of cinema. Cinema is sound and pictures moving together through time. Music can conjure up such wonderful emotions”. True enough, but only if done with great finesse and sensitivity.

John Queenan wrote in The Guardian, “When (Woody) Allen the director wishes to cue a specific emotion, he doesn’t do it through words or images or even the actors’ facial expressions; he does it by conjuring up the pre-fab emotions triggered by Gershwin’s already assimilated music.” Interestingly, Allen also drives emotions shutting up the sound altogether. In Hannah and Her Sisters, some sequences are left silent, intensifying the dense atmosphere, the heavy breathings and the palpable tension in the room.

Food and fashion are not exempt. Canvasses of visuals, sounds and textures abound, invading the art galaxy, sometimes overdosing in it.

Chanel’s latest collection, Paris – Bombay Métiers d’Art, was and exotic, lavish and luxuriously intricate combination of craft and couture, hype models and a carefully choreographed show, thanks to Lagerfeld’s mastery, Michel Gaubert’s psychedelic soundtrack and a cleverly sprayed aerial scent of jasmine. Feel, breathe, listen and you will carry Chanel everywhere.

The same goes with music. Lady Gaga might be the “new” Madonna, and Madonna the “new” Abba, but it is less about what they sing than how they look and what do they do. The production, from frantic dance moves to make up, from trendy and revealing costumes to troubled personalities are what matters. The music itself becomes as easy to remember, or forgettable, as a song from a Disney movie.

The desire to provoke all our senses maybe artistically suspect sometimes but still is legitimate. The question, however, remains: how much is too much?

In this world of excess, few artists and chefs are going back to the core where less is more, surfing on a concept that will bring adventurous minds to another level of enjoyment.

Fancy a dinner in the dark? This concept was first developed in Zurich in 1999 by blind preacher, Jurg Spielman, who opened Blindekuh, a restaurant plunged into darkness to create awareness and shed a light on visually impaired and blind people. The restaurant was such a success that dozens of similar establishments have flourished around the world.

Dialogue-in-silence (moving beyond speech) and Dialogue-in-the-dark (moving beyond sight) are similar concepts, bringing you back to the essence of interactions, “provoking a change in perspective” explained founder Andreas Heinecke. He says: “By entering worlds without sight or sound, we learn new abilities from those whom we perceive to be disabled.  As we shift into an ever more globalised community, a visit into a world we thought was limiting actually helps us break free of our own limitations. This encounter brings us new virtues, values, skills, gratitude, humility and appreciation for those different from us. It fosters greater effectiveness in the business context and increased awareness of human diversity.”

South African pianist, accordionist and composer Ster, creates and plays music in pitch darkness.

On stage at her piano she asks to have the lights switched off.  “These days, people are bombarded with advertisements, billboards, multimedia, and so many things happen at the same time that I wanted to just let the music speaks for itself; come back to the core of the music,” she says.

How does it feel inside? Eyes stop working, forced to blindness, while they would have so easily posed on the frame falling off its hook, the gentle moves of the musician, the grand piano, they are reduced to laziness. Switch off the focus and the ear is magnified, a powerful tool on its own.

There is a direct relationship between oneself and the music, something that brings you right back at you.

Ster is blind and playing in the dark is also a way to show the public where the music was born – eyes closed and ears wide opened. She started playing music when she was three, playing the organ and piano by ear before she took her first lessons at 13.  “Whenever I have to memorise a piece, the keyboard of a piano pops into my head and I visualise where I have to put my hands. The same happens when I have to memorise telephone numbers.  The Braille digits just pop into my head. I also dream quite visually.  The reason for that, I think, could be that I know I could see in my previous lives and this time it was necessary for me to learn to experience the world differently. Yet, I always say I am very lucky. I have access to both worlds; the visual one through the people around me and the other.”

Her last album, Ster In Die Donker, was recorded in Belgium with her brother-in-law, Dutch singer and poet Stef Bos. It is a compilation of her compositions, tinted with romanticism, intense, deep melodies, rises of notes, sometimes dark, sometimes light, like a still moment before the storm. “It starts with certain ideas, feelings, rhythms and then you start improvising, you start planning and seeing what works and what doesn’t and then you construct the composition, almost like painting.”

Playing in the dark is not only a sensorial experience for the public, it is an insight given into one’s music and an inevitable reminder that disability doesn’t mean limitation. The reaction of her audience, she says, is overwhelming.

“People are always moved or touched by it in some or other way.  They always say that they have never experienced anything like that.  They are not distracted by any visuals.  I imagine that darkness for people who aren’t used to it, can be very confrontational because you wonder into your inner self.  There were only one or two people who said that they were very scared.  For me it doesn’t matter if I perform in light or in darkness, but it is interesting and fascinating to hear the audiences’ responses afterwards.

“This morning, very early when I took my dog out, I sat down on the ground, took a big snowball and rolled it between my fingers for a long, long time.  Some woman trotted by on her high heels and asked me what the hell I was doing.  When I told her I am admiring the snow, I could almost hear her eyes widen.  She obviously thought I was nuts.  She remarked that snow was such an everyday thing and that if she were me, she would rather put on some gloves.  Then she trotted off and I sat there longer and realised how wrong she was.  My first wish is that I will never stop to feel, smell, touch, taste, experience and live life with all its small and enormous miracles as if it is for the very first time. I wish that I would never become blasé about any of those, no matter how often they occur.” DM